ஒரு நாட்டின் வரலாற்றைச் சுமந்த கலைப்பொருட்கள் இன்னொரு நாட்டின் அருங்காட்சியகத்தில் பல தலைமுறைகளாகப் பாதுகாக்கப்பட்டால், அவை வெறும் பழங்காலப் பொருட்களாக மட்டுமே கருதப்பட வேண்டுமா?
அவற்றை உருவாக்கிய மக்களின் நினைவுகள், அடையாளம், வரலாறு ஆகியவற்றின் மீதான உரிமை யாருக்கு இருக்கிறது என்ற கேள்வியை மையமாகக் கொண்டு உருவாகியிருக்கும் ஆவணப்படம் மாதி டியோப் இயக்கிய டஹோமே Dahomey 2024.
மேற்கு ஆப்பிரிக்காவில் அமைந்திருந்த டஹோமி இராஜ்ஜியம் 1600 முதல் 1904 வரை தனித்துவமான அரச வரலாற்றைக் கொண்டிருந்தது.
பிரெஞ்சுக் காலனிய ஆட்சியின் போது அந்த இராஜ்ஜியத்தின் அரச மரபையும் பண்பாட்டையும் பிரதிபலித்த கலைப்பொருட்கள் பிரான்சுக்குக் கொண்டு செல்லப்பட்டன.
அவற்றில் 26 அரச கலைப்பொருட்கள் பாரிஸ் நகரிலுள்ள Musée du Quai Branly Jacques Chirac அருங்காட்சியகத்தில் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டிருந்தன.
காலனிய ஆட்சியின் மூலம் ஒரு நாட்டிலிருந்து எடுத்துச் செல்லப்பட்ட இத்தகைய பண்பாட்டுச் சொத்துகளை அவற்றின் தாயகத்திற்கே திருப்பி வழங்க வேண்டும் என்ற கோரிக்கை வலுப்பெற்றதைத் தொடர்ந்து, அந்த 26 கலைப்பொருட்களும் பெனின் நாட்டிற்குத் திருப்பி அனுப்பப்படுகின்றன.
இந்தப் பயணத்தை வெறுமனே பொருட்களின் இடமாற்றமாகப் பதிவு செய்யாமல், ஒரு நாட்டின் வரலாறு தன்னுடைய மக்களிடம் மீண்டும் வந்து சேரும் நிகழ்வாகப் பார்க்கிறது ஆவணப்படம்.
பிரான்சிலிருந்து புறப்படும் கலைப்பொருட்கள் பெனின் நாட்டை நோக்கிப் பயணிக்கும்போது, அவற்றின் வரலாற்றுச் சிறப்பும் அவை எதிர்கொள்ளும் புதிய சூழலும் படத்தின் முக்கியமான காட்சிகளாகின்றன.
அவற்றில் டஹோமி மன்னர்களான கிளேலே மற்றும் பெஹான்சின் ஆகியோரின் சிலைகளும் இடம்பெறுகின்றன.
1892ஆம் ஆண்டு பிரெஞ்சுப் படையினரால் கைப்பற்றப்பட்ட அரச சிம்மாசனமும் மீண்டும் ஒப்படைக்கப்படும் பொருட்களில் ஒன்றாக இருக்கிறது.
இவை அனைத்தும் பழைய அரச நகரமான அபோமியில் உள்ள அருங்காட்சியகத்தில் காட்சிப்படுத்தப்படுகின்றன. சுமார் 65 மைல் தொலைவில் கினியா வளைகுடா அமைந்துள்ள அந்த நகரம், ஒரு காலத்தில் இந்த அரச மரபின் மையமாக இருந்தது.
இப்போது அதே வரலாற்றுப் பொருட்கள் தங்கள் சொந்த நாட்டின் மக்களின் பார்வைக்கு மீண்டும் வருகின்றன.
இந்தத் திரும்புதல் முழுமையான நீதியாக அமைந்துவிட்டதா என்ற கேள்வியை இயக்குநர் அடுத்த கட்டத்திற்கு எடுத்துச் செல்கிறார்.
பெனின் நாட்டின் அபோமி-கலாவி பல்கலைக்கழக மாணவர்கள் மத்தியில் நடைபெறும் விவாதம் படத்தின் அரசியல் மற்றும் சமூகப் பார்வைக்கு முக்கியமான இடத்தைப் பிடிக்கிறது.
கலைப்பொருட்கள் திரும்பி வந்ததை வரவேற்கும் அதே நேரத்தில், பிரான்ஸ் அருங்காட்சியகத்தில் உலகம் முழுவதிலுமிருந்து சேகரிக்கப்பட்டு வைக்கப்பட்டுள்ள 7,000 இனவியல் கலைப்பொருட்களில் வெறும் 26 மட்டுமே திருப்பி அனுப்பப்பட்டிருப்பதை மாணவர்கள் கேள்விக்குள்ளாக்குகின்றனர்.
ஒரு நாட்டின் வரலாற்றுச் சொத்துகளில் ஒரு சிறிய பகுதி மட்டுமே திரும்பி வந்திருக்கும்போது, இதை எவ்வாறு முழுமையான மீட்பாகக் கருத முடியும் என்பதே அவர்களுடைய விவாதத்தின் அடிப்படை.
இதனால் ஆவணப்படம் ஒரு வரலாற்று நிகழ்வைப் பதிவு செய்வதோடு நின்றுவிடாமல், காலனிய ஆதிக்கத்தால் உருவான பண்பாட்டு உரிமை தொடர்பான பிரச்சினை இன்னும் தீர்க்கப்படாமல் இருப்பதையும் வெளிப்படுத்துகிறது.
இந்த விவாதத்திற்கு இணையாக, 26ஆவது கலைப்பொருளான கெசோ மன்னரின் சிலைக்கு இயக்குநர் தனித்துவமான குரலை வழங்குகிறார்.
1818 முதல் 1859 வரை ஆட்சி செய்த அந்த மன்னரைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்தும் சிலை, மனிதர்களைப் போலவே தனது கடந்த காலத்தை நினைவுகூர்ந்து பேசும் கற்பனை அணுகுமுறையில் திரைப்படத்தில் இடம்பெறுகிறது.
ஹைத்திய எழுத்தாளர் மக்கென்சி ஓர்செல் எழுதிய உரையை அவர் குரலாக வெளிப்படுத்துகிறார்.
பாரிஸ் அருங்காட்சியகத்தின் சேமிப்புக் கிடங்கில் கழித்த காலம், ஆப்பிரிக்காவைப் பற்றிய நினைவுகள், மீண்டும் தாயகத்திற்குத் திரும்பும் அனுபவம் ஆகியவை அந்தச் சிலையின் பார்வையில் சொல்லப்படுகின்றன.
இதன் மூலம் உயிரற்ற கலைப்பொருள் வெறும் காட்சிப் பொருளாக இல்லாமல், வரலாற்றின் சாட்சியாகவும் காலனியத்தால் இடம்பெயர்க்கப்பட்ட ஒரு பண்பாட்டின் பிரதிநிதியாகவும் மாறுகிறது.
இந்தக் கற்பனை அம்சம் ஆவணப்படத்தின் உண்மைத் தன்மையைச் சிதைக்கவில்லை; மாறாக, வரலாற்று ஆவணங்களில் பெரும்பாலும் பேசாமல் விடப்படும் கலைப்பொருட்களின் அனுபவத்தை உணர்வுபூர்வமாக அணுக உதவுகிறது.
அவற்றை யார் உருவாக்கினார்கள், எதற்காக உருவாக்கினார்கள், எந்தச் சமூகத்தின் நினைவுகளைச் சுமந்திருக்கின்றன, பின்னர் எவ்வாறு வேறொரு நாட்டின் அருங்காட்சியகப் பொருட்களாக மாறின என்ற கேள்விகள் அந்தக் குரலின் வழியாக புதிய பரிமாணத்தைப் பெறுகின்றன.
மாதி டியோப்பின் இயக்க அணுகுமுறையில் ஆவணப்படத்திற்கும் கற்பனைத் திரைப்படத்திற்கும் இடையிலான எல்லை திட்டமிட்டே நெகிழ்வாக்கப்படுகிறது.
பாரிஸ் அருங்காட்சியகத்தின் கண்காணிப்புக் கேமரா காட்சிகளும், பெனின் நாட்டின் கோட்டேனுவில் அமைந்துள்ள பலே டி லா மரினா கட்டடத்தின் கண்காணிப்புக் காட்சிகளும் பயன்படுத்தப்பட்டுள்ளன.
இதனால் பொருட்கள் பாதுகாக்கப்பட்ட இடங்களின் அமைதியும் அவற்றின் இடமாற்றத்தைச் சுற்றியுள்ள நிர்வாகச் செயல்பாடுகளும் இயல்பான காட்சிகளாகப் பதிவாகின்றன.
ஜோசஃபின் ட்ரூயின்-வியாலார்டின் ஒளிப்பதிவு, கலைப்பொருட்களை வெறும் வெளிப்புறப் பார்வையில் காட்டாமல் அவற்றின் இருப்பையும் தனித்தன்மையையும் உணரச் செய்யும் வகையில் அமைந்துள்ளது.
கேப்ரியல் கோன்சாலஸின் படத்தொகுப்பு, பொருட்களின் பயணம், வரலாற்று நினைவுகள், மாணவர்களின் விவாதம் ஆகிய வெவ்வேறு அடுக்குகளை ஒரே கருத்தியல் ஓட்டத்தில் இணைக்கிறது.
வாலி படாரூ மற்றும் டீன் பிளண்ட் உருவாக்கிய இசை, படத்தின் கனவு போன்ற தன்மையை வலுப்படுத்துவதுடன் அதன் உணர்ச்சிகரமான அணுகுமுறைக்கும் துணை நிற்கிறது.
68 நிமிடங்களே ஓடும் இந்த ஆவணப்படத்தில் மாணவர்களின் விவாதம் சில இடங்களில் நீண்டதாகவும் ஒரே கருத்தைச் சுற்றி நகர்வதாகவும் உணரப்படுகிறது.
அதேபோல், பெட்டிகள் ஏற்றப்படுவதும் இறக்கப்படுவதுமான சில காட்சிகளின் மெதுவான நகர்வு படத்தின் வேகத்தைக் குறைக்கிறது.
இருப்பினும், இந்த நிதானமான அணுகுமுறை பொருட்களின் பயணத்தை ஒரு சாதாரண சரக்குப் பரிமாற்றமாகக் கருதாமல், அதன் பின்னணியில் உள்ள வரலாற்றுச் சுமையைப் பார்வையாளர்கள் உணர்வதற்கான இடத்தையும் உருவாக்குகிறது.
திரைப்படம் 2024 பிப்ரவரி 18 அன்று 74ஆவது பெர்லின் சர்வதேசத் திரைப்பட விழாவின் முதன்மைப் போட்டிப் பிரிவில் திரையிடப்பட்டு, விழாவின் உயரிய விருதான கோல்டன் பியர் விருதை வென்றது.
இந்த விருதைப் பெற்ற இரண்டாவது ஆப்பிரிக்கத் திரைப்படம் என்ற சிறப்பையும் பெற்றது.
மேலும், தொடர்ச்சியாக இரண்டாவது ஆண்டில் கோல்டன் பியர் விருதை வென்ற ஆவணப்படமாகவும் அமைந்தது.
பிரான்சில் அதே ஆண்டு செப்டம்பர் 11ஆம் தேதி திரையரங்குகளில் வெளியான இப்படம் விமர்சகர்களிடமும் பெரும் வரவேற்பைப் பெற்றது.
ராட்டன் டொமேட்டோஸில் 81 விமர்சனங்களின் அடிப்படையில் 99 சதவீத ஆதரவையும், 10க்கு 8.2 சராசரி மதிப்பீட்டையும் பெற்றது. மெட்டாகிரிட்டிக்கில் 23 விமர்சனங்களின் அடிப்படையில் 100க்கு 85 மதிப்பெண்களைப் பெற்றது.
2024ஆம் ஆண்டின் சிறந்த ஐந்து ஆவணப்படங்களில் ஒன்றாக தேசிய திரைப்பட விமர்சகர்கள் அமைப்பின் தேர்விலும் இடம்பெற்றது.
97ஆவது ஆஸ்கர் விருதுக்கான சிறந்த சர்வதேசத் திரைப்படப் பிரிவில் செனகல் நாட்டின் சார்பில் தேர்வு செய்யப்பட்டு, ஆவணப்படம் மற்றும் சர்வதேசத் திரைப்படம் ஆகிய இரு பிரிவுகளிலும் இறுதிப்பட்டியலுக்கு முந்தைய தேர்வை எட்டியது.
2025ஆம் ஆண்டு லூமியர் விருதுகளில் சிறந்த ஆவணப்படத்திற்கான விருதையும், சினிமா ஐ ஹானர்ஸில் சிறந்த இயக்கத்திற்கான விருதையும் வென்றது.
ஆவணப்படம் வரலாற்றை வெற்றியாளர்களின் பார்வையில் மட்டும் பதிவு செய்ய மறுக்கிறது. ஒரு அருங்காட்சியகத்தில் பாதுகாக்கப்படும் பொருள் யாருடையது என்ற கேள்வியிலிருந்து, ஒரு நாட்டின் பண்பாட்டு அடையாளத்தின் மீது யாருக்கு உரிமை இருக்கிறது என்ற ஆழமான விவாதத்திற்கு பார்வையாளரை அழைத்துச் செல்கிறது.
காலனிய ஆட்சியின் வரலாற்றை அருங்காட்சியகப் பொருட்களின் வழியாக மீண்டும் வாசிக்கச் செய்யும் இந்தப் படம், திரும்பி வந்த 26 கலைப்பொருட்களைவிட இன்னும் திரும்ப வேண்டிய ஆயிரக்கணக்கான வரலாற்று நினைவுகளின் பாரத்தை நம் மனதில் விட்டுச் செல்கிறது.
#கீதப்ப்ரியன்கோல்டன்பியர்
#கீதப்ரியன்ஆவணப்படம்
